«نخل هفتبرادر» جنوب کرمان، میراثی طبیعی در کانون توجه رسانهها و مطالبه عمومیِ ثبت ملی
رویش درختی چندساقه و نادر در نخلستانهای شهرستان عنبرآباد در جنوب کرمان موسوم به «نخل هفتبرادر» که طی روزهای اخیر نگاههای بسیاری را در فضای رسانهای به خود جلب کرده است، زمینهساز شکلگیری جریانی از مطالبات مردمی و تاکید فرماندار برای صیانت قانونی و ثبت این اثر منحصربهفرد در فهرست میراث طبیعی ملی کشور شد.
به گزارش کنارصندل به نقل از ایرنا، دشت حاصلخیز و دیرپای جنوب استان کرمان که از دیرباز به عنوان یکی از خاستگاههای کهن تمدنی و قطبهای بلامنازع تولید محصولات باغی و کشاورزی کشور شناخته میشود، این روزها فراتر از کمیت تولید خرمای مرغوب کلوته و مضافتی، توجه محافل علمی، رسانهای و افکار عمومی را به یکی از شگفتانگیزترین رفتارهای زیستی عالم گیاهی معطوف کرده است.
شهرستان عنبرآباد با قرارگیری در حدفاصل اقلیم معتدل و کوهستانی جبالبارز جنوبی و دشتهای گرمسیری، گنجینهای کمنظیر از تنوع زیستی و پوشش گیاهی است.
در این میان، نخلستانهای پهناور منطقه نه فقط ستون فقرات معیشت و اقتصاد بومی، بلکه نمادی تاریخی از تابآوری و فرهنگ مردمان این خطه به شمار میروند؛ اما در رویدادی کمسابقه که طی روزهای اخیر در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی بازتابی گسترده یافته، درختی کهنسال موسوم به «نخل هفتبرادر» نظر پژوهشگران و بومگردان را به خود جلب کرده است.
برخلاف ماهیت نخل که به طور طبیعی با ساقهای تکمحور و قائم رو به آسمان اوج میگیرد، این پدیده نادر طبیعی بر اثر یک رویداد خاص در بافت مریستمی یا جوشخوردگی کهن چند پاجوش، از بن و تنهای مشترک، هفت تنه قطور و تنومند را پدید آورده و سایهساری شگفتآور خلق کرده است؛ اثری که مردم محلی با تکیه بر فرهنگ غنی و پیوندهای خانوادگی دیرین خود، نام پرمعنای «هفتبرادر» را بر آن نهادهاند تا راوی رویش، مقاومت و همبستگی در دیار نخل و آفتاب باشد.
خیز عنبرآباد برای ثبت ملی پدیده منحصربهفرد «نخل هفتبرادر»
فرماندار عنبرآباد در گفتوگو با خبرنگار ایرنا، با اشاره به انعکاس وسیع این جاذبه گیاهی و ایجاد موجی از انگیزه در میان دوستداران میراث فرهنگی و محیط زیست اظهارکرد: طبیعت عنبرآباد سرشار از شگفتیهای پنهانی است که تا پیش از این کمتر در قاب رسانهها به تصویر کشیده شده بود؛ انتشار تصاویر و گزارشهای مربوط به «نخل هفتبرادر» بار دیگر نگاهها را به ارزشهای زیستی و ظرفیتهای طبیعی این شهرستان معطوف کرد و با استقبال پرشور و تحسینبرانگیز مردم نجیب، فعالان اجتماعی و گردشگران مواجه شد.
همت بلوچی با تأکید بر اینکه پاسداشت داشتههای طبیعی تنها یک اقدام تشریفاتی نیست بلکه تکلیفی نسلی است، افزود: زمانی که یک پدیده زیستمحیطی به نمادی از هویت و نشاط اجتماعی در بین اهالی بدل میشود، دستگاههای اجرایی مکلفاند در قامت خادم مردم وارد میدان شوند. از همین رو، با درک دغدغهها و مطالبات بهحق افکار عمومی در خصوص احتمال آسیبدیدگی یا بیتوجهی به این گوهر طبیعی، پرونده پیگیری ثبت ملی «نخل هفتبرادر» به صورت ویژه و اولویتدار در دستور کار فرمانداری قرار گرفته است.
وی در تشریح جزئیات فرآیند ثبت این اثر تصریح کرد: با هماهنگیهای اولیه صورتگرفته با ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان، مقرر شده کارشناسان و ارزیابان این حوزه با حضور میدانی در محل، مستندنگاریهای دقیق گیاهشناسی، مطالعات دیرینهشناسی، تعیین سن تقریبی و بررسی ویژگیهای زیستی این اثر را آغاز کنند.
فرماندار عنبرآباد ادامه داد: هدف ما این است که با تدوین یک پرونده علمی و دفاع فنی و مستدل در شورای ثبت میراث طبیعی وزارتخانه، زمینه ثبت قطعی این اثر ارزشمند در فهرست آثار ملی کشور در کوتاهترین زمان ممکن فراهم شود.
وی با ابراز نگرانی از خطراتی که ممکن است به دلیل ناشناخته بودن سازوکارهای مراقبتی متوجه این اثر شود، افزود: صرف علاقه مردمی و سرکشیهای غیرکارشناسی اگر با نظارت و حفاظت همراه نباشد، میتواند تهدیدی برای حیات این اثر طبیعی باشد.
بلوچی بیان کرد: ثبت ملی این درخت نقطه پایان کار نیست بلکه نقطه آغاز صیانت قانونی است؛ زیرا با کسب عنوان ثبت ملی، این نخل دارای حریم قانونی و حفاظتی خواهد شد و هرگونه اقدام عمرانی، تغییر کاربری پیرامونی یا تعرض به بافت زیستی آن جرمانگاری میشود.
توسعه گردشگری کشاورزی بر محور آثار شاخص
وی با اشاره به چشمانداز اقتصادی و ظرفیتهای پیشروی شهرستان، گفت: عنبرآباد نباید تنها به عنوان تولیدکننده صرف کشاورزی شناخته شود؛ ما در تلاش هستیم تا مفهوم گردشگری کشاورزی را در منطقه نهادینه کنیم. پدیدههایی نظیر نخل هفتبرادر، نخلستانهای باستانی بُندر دوساری و کوهپایههای زیبای جبالبارز جنوبی حلقههای بههمپیوستهای از زنجیره گردشگری بومی هستند که میتوانند جنوب کرمان را به مقصد تورهای اکوتوریسم و پژوهشگران دانشگاهی سراسر کشور بدل سازند.
فرماندار عنبرآباد با قدردانی از اهالی فرهنگدوست و اصحاب رسانه که دیدهبان بیدار ظرفیتهای منطقه هستند، یادآور شد: توسعه پایدار از مسیر پیوند میراث طبیعی، آگاهی مردم و عزم مسئولان میگذرد؛ امید داریم با تسهیل فرآیند ثبت و همراهی جامعه محلی، نخل هفتبرادر به نگینی ماندگار در کارنامه جاذبههای گردشگری عنبرآباد تبدیل شده و درهای رونق پایدار و ایجاد اشتغال بومی را بیش از گذشته به روی جوانان این خطه بگشاید.
به گزارش کنارصندل به نقل از ایرنا، شهرستان عنبرآباد در فاصله ۲۶۰ کیلومتری جنوب مرکز استان کرمان و در همسایگی شهرستان جیرفت واقع شده است و از مهمترین قطبهای کشاورزی و خرماداری در جنوب شرق کشور به شمار میرود. پدیده انشعاب چندگانه در تنه نخل از نوادر علم باغبانی است که حفاظت از آن به عنوان یک پدیده ژنتیکی خاص همواره مورد توجه پژوهشگران محیط زیست قرار داشته است.
