کرم از خود درخت هست, آدرس غلط ندهیم

✍ مصیب سالارپور

چند روز قبل استاد نیک نفس در مطلبی تحلیلی به دلایل عدم توجه کافی بزرگان کرمانی نسبت به سرمایه گذاری در جنوب کرمان پرداخت.
نگارنده متن حاضر معتقد است تحلیل و دلایل برشمرده شده توسط آقای نیک نفس تا حدودی صحیح است اما میتواند کامل تر شود.

به اعتقاد نگارنده, دلایل مهم عقب ماندن جنوب کرمان از توسعه شمال استان و بی بهره ماندن از ابرسیستم های اقتصادی مانند گل گهر سیرجان, مس رفسنجان, فولاد زرند, خودرو سازی بم, لاستیک سازی و پتروشیمی را نمیتوان صرفا به بزرگان استان کرمان ربط داد, بلکه دلایل مهم تری نیز در این عقب ماندگی ها دخیل بوده اند:

۱) در دهه های گذشته کشاورزی جنوب کرمان یک مزیت و برتری بسیار چشم گیر و مطلق در اقتصاد کشوری داشته است،اینکه حدود ۵ملیون تن محصول کشاورزی دقیقا در بازه زمانی به بازار داخلی وحتی صادراتی روانه می شد که در اکثریت مناطق کشور فصل بسیار سرد و یخ بندان بوده وعملا محصولات کشاورزی جنوب کرمان انحصاری بوده، و تصور می شده این انحصار دست کشاورزان جنوب در قیمت گذاری را باز می گذارد و از طرفی تصمیم گیران جنوب کرمان بر این تصور بوده اند که این مزیت و انحصار در بازه زمانی تولیدات کشاورزی همیشگی بوده و خواهد بود،غافل از اینکه اولا در کشور ما اقتصاد دستوری وقیمت گذاری های دستوری برای سرکوب قیمت ها معمولا به ضرر کشاورز و تولید کننده و به نفع مصرف کننده بوده و هست و ثانیا با رشد تکنولوژی و ایجاد سردخانه های نگهداری محصولات کشاورزی و گلخانه های مدرن و مجهز به تاسیسات مدرن گرمایشی حتی در مناطق سردسیر مرکز و شمال و غرب کشور باعث شد که مزیت تولید خارج از فصل محصولات کشاورزی جنوب کرمان کم کم از بین برود.
و امروز محصولات گلخانه ای مانند گوجه, خیارسبز, فلفل و … همزمان با جنوب کرمان در مناطقی مانند یزد, ورامین, اصفهان, تهران و حتی تبریز تولید میشود و محصولاتی مانند سیب زمینی, پیاز و سیر سایر مناطق کشور همزمان با برداشت این محصولات در جنوب کرمان, از سردخانه های همدان, اصفهان, اردبیل, زنجان و… خارج و روانه بازار می شود.
این موضوع باعث شده که تصمیم گیران جنوب کرمان در دهه های گذشته برای توسعه اقتصاد در سایر بخش ها مانند کارخانه های بزرگ صنعتی و معدنی و کارخانه های فرآوری محصولات کشاورزی در جنوب کرمان, احساس نیاز نکردند.

۲) در دهه های گذشته در جنوب کرمان برای نیروهای دو جناح مطرح سیاسی یک اصل نانوشته وجود داشته و آن هم این بوده که رقیب سیاسی و انتخاباتی, همیشه رقیب است و تا پایان دوره نمایندگی هم رقیب است و نباید موفق شود و شاید کمتر به این موضوع توجه شده که نیروهای سیاسی با تفکرات مختلف فارغ از اختلافات سیاسی برای توسعه اقتصاد جنوب کرمان تلاش و همفکری کنند. در حالیکه همه نیک میدانیم که نیروهای سیاسی مثلا زرند فارغ از نگاه های سیاسی, در توسعه زرند یک دل و یک صدا هستند.
اما در جنوب کرمان هنوز هم همچون گذشته, خط کشی های پوسیده جیرفتی-کهنوجی و حس رقابت های منطقه ای پر رنگ است.

۳) برخی تریبون داران در ادوار گذشته و حتی هنوز هم از محل نمد تاخت و تاز به بزرگان و ذی نفوذان سیاسی کرمانی برای خود کلاه بافته اند.
و متاسفانه این تاخت و تاز ها و انتقاد های غیر منصفانه نسبت به بزرگان سیاسی استان مورد اقبال و مورد پذیرش عامه مردم بوده است، تا جایی که هنوز هم بسیاری از مردم جنوب کرمان بدون نگاه علمی و بدون توجه به واقعیات, ساده ترین راه را انتخاب میکنند و تقصیر عقب ماندگی جنوب کرمان را گردن بزرگان سیاسی مرکز استان می اندازند. اما به این موضوع توجه ندارند که کارشکنی های چه کسانی باعث شد سرمایه گذاری های بزرگ برای ایجاد کارخانه ها و صنایع بزرگ حتی به صورت موردی شکل نگیرد.
نخبگان جنوب کرمان باید ازخود سوال کنند چه کسانی مانع سرمایه گذاری برای ساخت کارخانه لاستیک خودرو در جیرفت شدند و با تبلیغات منفی و غیر منصفانه این ایده اقتصادی را در نطفه خفه کردند. کارخانه ای که گفته می شد برای ۳۰۰۰ نفر به صورت مستقیم اشتغال ایجاد میکرد.

۴) بزرگان سیاسی نسل اول جنوب کرمان با خودخواهی و تنگ نظری اجازه ندادند زنجیره ارتباطات نسل بعد از خودشان با بزرگان سیاسی مرکز استان شکل بگیرد.
شاید اگر نسل دوم و سوم این ارتباطات را با بزرگانی مانند مرعشی و باهنر ایجاد کرده بود, با فکر باز و مثبت تری برای توسعه سرمایه گذاری و توسعه اقتصادی جنوب کرمان تلاش میکردند.

نتیجه گیری: عقب ماندگی صنعتی و عدم توسعه اقتصادی جنوب کرمان را باید از یک طرف به عدم آینده نگری مدیران و تصمیم گیران جنوب کرمان ربط داد و از طرف دیگر باید نسبت به بزرگان سیاسی جنوب کرمان انتقاد داشت که چرا توسعه اقتصادی جنوب کرمان در اولویت آن ها نبوده است و ایراد گرفتن از مرعشی و باهنر و سایر بزرگان مرکز کرمان, در این زمینه, اشتباه و تحلیل نادرست است.