نخستین روز خرداد، در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران «روز معدن» نام دارد؛ اما معدن هنوز جایگاه واقعی خود را در ذهن جامعه پیدا نکرده است. با آنکه ایران پیوندی تاریخی با فلزات و معادن داشته و مس و آهن در شکل‌گیری تمدن کهن ایرانی نقشی کلیدی دارد، اما افراد زیادی هنوز معدن را صرفاً محل استخراج سنگ و خاک می‌دانند، در حالی که جهان امروز بر مدار مواد معدنی راهبردی حرکت می‌کند. ایران با داشتن پتانسیل‌های معدنی متنوع و ذخایر ارزشمند فلزی و غیر فلزی، در بین ۱۰ کشور برتر جهان قرار گرفته است.

حدود ۷ درصد از ذخایر معدنی جهان در ایران جای دارد و به دلیل واقع شدن در مسیر کمربند فلززایی جهانی آلپ – هیمالیا، ایران توانایی قرار گرفتن در ردیف اول رهبری خاورمیانه و آسیای میانه از لحاظ فعالیت‌های اکتشافی معدنی، فناوری و سرمایه‌گذاری بخش معدن را دارا می‌باشد و داشتن حداقل ۸ معدن بزرگ در کلاس جهانی، گواهی بر این ادعا است. بخش معدن می‌تواند از طریق فراهم نمودن مواد خام برای تولید، ایجاد اشتغال، ارزش افزوده و درآمدهای مالیاتی، رشد و توسعه کشور را تسریع بخشد. این امر با سیاست‌گذاری‌های صحیح در این بخش از طریق معرفی جایگاه آن در اقتصاد و همچنین ارزیابی اثرات آن بر سایر بخش‌های اقتصادی ممکن می‌باشد. معدن جزو حوزه‌هایی است که باعث اشتغال پایدار متوازن برای افراد بومی می‌شود. متوسط ضریب اشتغال غیرمستقیم بخش معدن در جهان، ۷ نفر است که در بین حوزه‌های کشاورزی، آموزش، گردشگری و بانکداری بیشترین اشتغال غیرمستقیم را ایجاد می‌کند. ایران یک درصد از ذخایر معدنی خود را بهره‌برداری می‌کند، در حالی که این عدد در مقیاس جهانی حدود ۵ درصد است. در صورتی که اگر ایران به همین میزان جهانی از ذخایر معدنی خود بهره‌برداری کند، چند برابر درآمدهای نفتی را کسب می‌‌کند.

اما جنوب استان کرمان به نسبت شمال نیز سهم ناچیزی در بهره‌برداری از ظرفیت‌های عظیم معدنی خود داشته و در اقتصاد خود متکی به کشاورزی و تا حدی دامداری سنتی است. شایان ذکر است طی بیست‌و‌پنج سال اخیر به جز مواردی معدود، ماحصل اکثر زارعان و باغداران جنوب چیزی جز آه، حسرت، اندوه و وام های بر زمین مانده، نبوده است. نتیجه زحمات آنها یا به دست قهر طبیعت به یغما رفته یا توسط دلالان و واسطه‌گران تاراج شده است. از اوایل دهه نود که عده‌ای با هدف سرمایه‌گذاری در حوزه معادن به جنوب آمدند، افراد بومی با نگرانی از اینکه محیط زیست و زندگی ایشان در اثر آلایندگی ناشی از فعالیت‌های معدنی تحت تأثیر قرار می‌گیرد به مخالفت برخواسته و عملاً برخی از محدوده‌ها با بن‌بست سرمایه‌گذاری مواجه شدند. در این میان و با گذشت بیش از یک دهه، روش‌هایی تحت عنوان معدن‌کاوی پایدار یا معدن‌کاوی سبز( در ابتدا در سال ۲۰۰۲ و در کشور چین مطرح شد) توسط برخی شرکت‌های فعال در این زمینه به‌وجود آمد تا توازنی را بین فعالیت معدنی و حفظ محیط زیست و منافع شهروندان بویژه ساکنان محلی ایجاد نماید.

این نوع از فعالیت‌های معدنی، الگویی مدرن و پیشرفته از معدن‌کاری ارائه داده و به‌طور فراگیر کارایی استخراج منابع و کنترل اثرات زیست‌محیطی را مد‌نظر قرار داده است. با این حال نبود قوانین منسجم، نبود سیاست بلند‌مدت، محدودیت‌های فنی، محدودیت‌های مالی، ناآگاهی و سایر عوامل، مشکلاتی را در مسیر پیشبرد معدن‌کاوی سبز ایجاد نموده است. به نظر می‌رسد در جنوب استان بالأخص در مناطق کوهستانی که پوشش گیاهی قابل توجهی نیز دارند، سیاست توسعه معادن کوچک یکی از مسیرهای اصلی برای تحقق رشد اقتصادی پایدار، کاهش بیکاری و توسعه منطقه‌ای باشد. این معادن که از نظر حجم ذخیره و مقیاس تولید در ردیف واحدهای کوچک و متوسط قرار می‌گیرند، اغلب در مناطق کمتر توسعه‌یافته جغرافیایی قرار دارند و با سرمایه‌گذاری هوشمندانه می‌توانند به کانونی برای اشتغال‌زایی و رونق تولید تبدیل شوند؛ در حالی‌ که توسعه این معادن مستلزم سرمایه‌گذاری کمتر و دوره بازگشت سرمایه کوتاه‌تری نسبت به معادن بزرگ ‌مقیاس می‌باشد که به دلالیل متعدد از ظرفیت‌ آن‌ها به ‌درستی استفاده نمی‌شود.

با این حال، اگر زیرساخت‌های قانونی، فنی و مالی مناسب فراهم شود، معادن کوچک می‌توانند به پیشران توسعه صنعتی مناطق محروم تبدیل شوند و نقش مهمی در جهش تولید، ایفا کنند. اشتغال‌زایی و توسعه پایدار منطقه‌ای یکی از مهم‌ترین مزایای توسعه معادن کوچک برای جوامع محلی است. این معادن عمدتاً در مناطقی قرار دارند که فرصت‌های شغلی محدود است و نرخ بیکاری بالاست. با فعال‌سازی و تجهیز این معادن، نه تنها برای متخصصان و مهندسان بلکه برای نیروی کار غیرماهر نیز فرصت‌های شغلی ایجاد می‌شود.