افزایش نجومی هزینههای گمرکی، صادرات خرما را تهدید میکند
انحصار کارتهای بازرگانی و نگرانی از بسته بودن مرزها، چالشهای پیش روی تاجران
۱۸ سال فعالیت مستمر در خرید و صادرات خرما
به گزارش خبرنگار ما، صنعت خرما به عنوان یکی از محورهای اساسی اقتصاد جنوب کرمان، همواره مورد توجه فعالان اقتصادی داخلی و خارجی بوده است. در این میان، حضور تاجران با تجربه و خوشنام، نقش کلیدی در اتصال تولیدکنندگان بومی به بازارهای جهانی ایفا میکند. عبدالولی مبینزاده، تاجر پرتلاش و خرمای اهل افغانستان که بیش از یک دهه و نیم در این عرصه فعالیت دارد، مهمان دفتر نشریه مهتاب شرق بود و در گفتگویی صمیمی، از فراز و نشیبهای این کسبوکار و افقهای پیشِ روی آن سخن گفت.
۱۸ سال تجربه در خرید و صادرات
عبدالولی مبینزاده با اشاره به قدمت حضور خود در بازار خرما، اظهار داشت: «من از سال ۱۳۸۵ فعالیت خود را در زمینه خرید و صادرات خرما از ایران به کشورهای مختلف آغاز کردم. در این سالها، همواره سعی کردهام با تکیه بر دانش فنی و شناخت دقیق از سلیقه بازارهای هدف، پلی مطمئن میان نخلداران و مشتریان خارجی باشم.» وی با تأکید بر اینکه فعالیت خرید او به صورت تمامسال و بدون وقفه در گردش است، افزود: «برخلاف بسیاری از فعالان این حوزه که فعالیتشان فصلی است، ما در تمام طول سال در حال خرید، بستهبندی و ارسال محصول به مقاصد صادراتی هستیم.»
چشمانداز قیمتها؛ نگرانی اصلی از بسته بودن مرزهاست
این تاجر باسابقه در خصوص وضعیت قیمت خرما در سال جاری، با ابراز خوشبینی مشروط، گفت: «امسال قیمتها خوب پیشبینی میشود، اما نگرانی اصلی ما موضوع مرزهاست. ترس از بسته بودن مرزها، بزرگترین چالش پیش روی صادرات است. اگر مرزها باز باشد و چرخه عرضه و تقاضا به شکل طبیعی حرکت کند، شاهد رشد متعادل قیمتها خواهیم بود که هم برای نخلداران و هم برای صادرکنندگان منفعتآفرین خواهد بود. اما هرگونه بستهشدن مرزها، زنجیره تأمین و صادرات را با اختلال جدی مواجه میکند و تمام برنامهریزیهای ما را تحت تأثیر قرار میدهد.» وی با اشاره به تجربه سالهای گذشته، بر لزوم شفافسازی زنجیره تأمین و کاهش هزینههای سربار تأکید کرد.
افزایش نجومی هزینههای ترخیص گمرکی؛ از ۱۰ میلیون تا ۴۰۰ میلیون تومان
عبدالولی مبینزاده در بخش دیگری از گفتوگوی خود، به یکی از چالشهای اساسی و رو به رشد پیش روی صادرکنندگان اشاره کرد و با ارائه آمارهایی دقیق، گفت: «متأسفانه هزینههای ترخیص کالا از گمرک در سالهای اخیر به شدت افزایش یافته است. سال ۱۴۰۳ برای ترخیص هر ماشین حامل خرما، مبلغ ۱۰ میلیون تومان پرداخت میکردیم. اما در اواخر همان سال، این رقم به ۴۰ میلیون تومان رسید. با شروع سال ۱۴۰۴، دولت کارتهای بازرگانی تعدادی از فعالان را توقیف کرد و از آنها تعهد گرفت. پس از این اتفاق، هزینه ترخیص هر ماشین ناگهان به ۴۰۰ میلیون تومان افزایش یافت!»
وی در ادامه با ابراز نگرانی از این وضعیت، افزود: «کسانی که امروز از ما ۴۰۰ میلیون تومان برای هر ماشین دریافت میکنند، خودشان هم میترسند که دولت کارت بازرگانی آنها را نیز توقیف کند. این ترس و ناامنی، فضای کسبوکار را به شدت تحت تأثیر قرار داده و بسیاری از تاجران را به تعلیق فعالیت و یا خروج از بازار مجبور کرده است.» این فعال اقتصادی تأکید کرد که چنین افزایش نجومی هزینهها، قدرت رقابت صادرکنندگان ایرانی را در بازارهای جهانی به شدت کاهش میدهد و سود حاصل از صادرات را به حداقل میرساند.
وضعیت حرمتگذاری؛ رضایت نسبی
مبینزاده در پاسخ به سؤالی درباره وضعیت حرمتگذاری (مجوزها و تشریفات قانونی صادرات)، با ابراز رضایت نسبی، خاطرنشان کرد: «وضعیت حرمتگذاری کاملاً قابل قناعت است و تاکنون هیچ مشکل جدی در این حوزه نداشتهایم. البته همواره جای بهبود وجود دارد و انتظار داریم با هوشمندسازی فرآیندهای اداری، سرعت صادرات بیش از پیش افزایش یابد.»
کیفیت خرما؛ هر نوع، مشتری خاص خود را دارد
این تاجر افغانستانی که سالها با انواع مختلف خرما سروکار داشته، در خصوص کیفیت محصولات ایرانی اظهار داشت: «هر نوع خرما، کیفیت و مشتری مخصوص به خود را دارد. از خرماهای مرغوب و درجهیک گرفته تا انواع اقتصادیتر، همگی در بازارهای جهانی خریداران وفادار خود را دارند. اما اگر بخواهم از لحاظ ذائقه و طعم بهترین را معرفی کنم، باید بگویم که بهترین خرما از نظر مزه، قطعاً مردارسنگ است که طرفداران پروپاقرصی در کشورهای مختلف دارد.»
مقاصد صادراتی؛ از افغانستان تا روسیه
عبدالولی مبینزاده در ادامه به معرفی بازارهای هدف صادراتی خود پرداخت و گفت: «خرماهای صادراتی ما عمدتاً به سه کشور افغانستان، هند و روسیه ارسال میشود. هر یک از این بازارها، ذائقه و استانداردهای خاص خود را دارند و ما با شناخت دقیق از سلیقه مشتریان در هر منطقه، محصولات را بر اساس نیاز آنها بستهبندی و ارسال میکنیم.» وی با اشاره به ظرفیت بالای بازار روسیه برای واردات خرما، از برنامههای خود برای افزایش سهم صادرات به این کشور در آینده نزدیک خبر داد، اما تأکید کرد که افزایش هزینههای گمرکی و نگرانی از بسته بودن مرزها، برنامههای توسعهای را با مخاطره مواجه کرده است.
درخواست از مسئولان؛ امنیت، ثبات و رفع انحصار
این فعال اقتصادی در پایان گفتوگو، با قدردانی از همکاریهای صورتگرفته از سوی مسئولان محلی و استانی، خطاب به دستاندرکاران امر، خواستار استمرار و تقویت حمایتها شد و اظهار داشت: «از مسئولان عزیز میخواهم که همانند گذشته، در تأمین امنیت تاجران و فعالان اقتصادی همکاری همهجانبه داشته باشند. اما مهمتر از آن، نیاز به ثبات در قوانین گمرکی و جلوگیری از تغییرات ناگهانی هزینههاست. چگونه ممکن است هزینه ترخیص یک ماشین ظرف یک سال از ۱۰ میلیون به ۴۰۰ میلیون تومان برسد؟ این موضوع، برنامهریزی برای تجارت را غیرممکن میکند.»
وی همچنین با اشاره به موضوع انحصار کارتهای بازرگانی، افزود: «انتظار داریم دولت با شفافسازی فرآیند توزیع کارتهای بازرگانی و جلوگیری از انحصار، زمینه را برای رقابت سالم و عادلانه فراهم کند. تاجران نباید به خاطر ترس از توقیف کارت بازرگانی، مجبور به پرداخت مبالغ گزاف به افراد خاص شوند. امنیت سرمایهگذاری و ثبات قوانین، دو بال اصلی پرواز صادرات هستند. اگر تاجر احساس امنیت و ثبات کند، با خیال راحت سرمایه خود را به چرخه تولید و تجارت تزریق میکند و این، هم به نفع اقتصاد کشور است و هم به نفع معیشت نخلداران عزیز.» وی همچنین پیشنهاد داد که کارگروههای تخصصی با حضور نمایندگان بخش خصوصی برای حل سریعتر مشکلات صادرکنندگان در استان تشکیل شود و نسبت به شفافسازی فرآیند توزیع کارتهای بازرگانی و تعیین نرخهای شفاف برای ترخیص کالا، اقدام فوری صورت گیرد. در خصوص نگرانی از بسته بودن مرزها نیز تأکید کرد که مسئولان باید با هماهنگی دستگاههای ذیربط، امنیت مسیرهای مرزی را تضمین کرده و از هرگونه تصمیمگیری ناگهانی که منجر به اختلال در صادرات شود، جلوگیری به عمل آورند.
نقش خرما در اقتصاد مقاومتی
گفتوگو با عبدالولی مبینزاده بار دیگر نشان داد که خرما، به عنوان یکی از محصولات راهبردی کشاورزی ایران، ظرفیت بالایی برای ارزآوری و اشتغالزایی دارد. جنوب کرمان به ویژه شهرستان جیرفت، با برخورداری از نخلستانهای وسیع و تنوع گونههای باکیفیت، میتواند قطب صادرات این محصول به کشورهای همسایه و فراتر از آن باشد. اما تحقق این چشمانداز، مشروط به آن است که با برنامهریزی اصولی و حمایتهای هدفمند، موانع فراروی تاجران و صادرکنندگان از جمله افزایش بیرویه هزینههای گمرکی، انحصار کارتهای بازرگانی و مهمتر از همه، نگرانی از بسته بودن مرزها برطرف شود تا این ظرفیت عظیم، به منبعی پایدار برای درآمدزایی و اشتغالآفرینی تبدیل گردد. مسئولان امر باید با نگاه به آینده و با مشورت با فعالان اقتصادی، راهکارهای عملی برای کاهش هزینههای صادرات، ایجاد ثبات در قوانین تجاری و تضمین باز بودن مسیرهای مرزی ارائه دهند تا شاهد رونق روزافزون صادرات خرما و ارزآوری برای کشور باشیم.
گزارش از هادی شفیعی
